Ewolucja polskiej żeglugi promowej i strategiczne partnerstwo PolSca
Historia polskiej żeglugi promowej na Morzu Bałtyckim przeszła w ostatnich dekadach proces głębokiej transformacji, ewoluując od prostych połączeń transportowych do zaawansowanych technologicznie autostrad morskich. Rok 2026 stanowi pod tym względem moment przełomowy, w którym polscy narodowi przewoźnicy, dotychczas konkurujący ze sobą na kluczowych szlakach, sfinalizowali proces konsolidacji pod nową marką PolSca Baltic Ferries. To strategiczne partnerstwo pomiędzy Polską Żeglugą Bałtycką a Unity Line pozwoliło na optymalizację floty i ujednolicenie oferty, co w efekcie wzmocniło pozycję Polski jako kluczowego węzła logistycznego w regionie Europy Środkowej. Dynamiczny rozwój infrastruktury portowej w Gdańsku, Gdyni i Świnoujściu umożliwił obsługę najnowocześniejszych jednostek o napędzie hybrydowym i LNG, co bezpośrednio wpłynęło na skrócenie czasu rejsów oraz znaczące podniesienie standardów podróży dla pasażerów indywidualnych oraz sektora cargo.
Obecny krajobraz przewozów promowych z Polski do Skandynawii jest wynikiem wieloletnich inwestycji w modernizację taboru, co widać szczególnie po wprowadzeniu do eksploatacji nowych promów budowanych w polskich stoczniach. Synergia działań operacyjnych pod szyldem PolSca umożliwiła lepsze dopasowanie rozkładów rejsów do potrzeb rynku, eliminując nieefektywne dublowanie tras i wprowadzając wspólny system biletowy. Dzięki temu pasażerowie mogą dziś korzystać z bezprecedensowej elastyczności, wybierając trasy promowe z Polski, które najlepiej odpowiadają ich planom podróży, bez względu na to, czy celem jest południowa Szwecja, aglomeracja sztokholmska czy duńskie wyspy. Współczesna żegluga promowa to także odpowiedź na rosnące wymogi środowiskowe, gdzie redukcja emisji dwutlenku węgla oraz tlenków siarki stała się priorytetem dla wszystkich operatorów operujących na Bałtyku.
Infrastruktura portowa w Świnoujściu jako brama na północ Europy
Port w Świnoujściu od lat utrzymuje status lidera w segmencie przewozów promowych w basenie Morza Bałtyckiego, pełniąc rolę głównej bramy wyjazdowej z Polski w kierunku Szwecji i Danii. Jego strategiczne położenie u ujścia Odry sprawia, że jest on naturalnym punktem wyjścia dla towarów i pasażerów zmierzających z Europy Środkowej i Południowej na Północ. Inwestycje zrealizowane do 2026 roku, w tym rozbudowa terminali promowych oraz modernizacja nabrzeży, pozwalają na jednoczesną obsługę wielu jednostek o dużej ładowności. Nowoczesny system ramp załadowczych oraz usprawniona komunikacja z siecią dróg ekspresowych sprawiły, że Świnoujście stało się sercem polskiego systemu promowego, oferując największą częstotliwość wypłynięć na najbardziej popularnych relacjach.
Znaczenie Świnoujścia jako węzła transportowego wykracza poza samą spedycję morską, integrując transport kolejowy i drogowy w ramach korytarza transportowego Bałtyk – Adriatyk. Terminal promowy w tym mieście charakteryzuje się wysoką efektywnością operacyjną, co przekłada się na krótki czas załadunku i rozładunku, co jest kluczowe dla przewoźników drogowych operujących w systemie just-in-time. Rozwój bazy paliwowej LNG oraz punktów ładowania dla promów elektrycznych potwierdza ambicje portu do bycia jednym z najbardziej ekologicznych punktów na mapie żeglugowej kontynentu. Właśnie stąd startują trasy, które od dekad cieszą się niesłabnącym zainteresowaniem, stanowiąc fundament dla rankingu najlepsze trasy promowe z Polski.
Trasa Świnoujście – Ystad jako historyczny i nowoczesny pomost bałtycki
Połączenie ze Świnoujścia do Ystad to bez wątpienia najważniejsza i najbardziej prestiżowa trasa promowa obsługiwana z polskich portów. Od lat stanowi ona główne ogniwo łączące Polskę z południową Szwecją, będąc kluczowym elementem europejskiej drogi E65. Trasa ta jest obsługiwana przez markę PolSca, która dysponuje tutaj nowoczesną flotą jednostek typu ro-pax, łączących dużą przestrzeń ładunkową z komfortem pasażerskim. Rejs na tym odcinku trwa zazwyczaj od sześciu do siedmiu godzin, co sprawia, że jest to najszybsza droga do Szwecji z zachodniej części polskiego wybrzeża. Ystad, jako port docelowy, oferuje doskonałe skomunikowanie z Malmö, Kopenhagą oraz centralną częścią kraju, co czyni tę trasę wyborem numer jeden dla tysięcy podróżnych rocznie.
W roku 2026 trasa ta zyskała nowy wymiar dzięki wprowadzeniu najnowszych jednostek budowanych w ramach programu Batory, które charakteryzują się napędem dual-fuel. Promy te, noszące charakterystyczne niebiesko-żółte malowanie z logo PolSca, oferują standard kabin i przestrzeni ogólnodostępnych porównywalny z nowoczesnymi statkami wycieczkowymi. Pasażerowie mogą korzystać z restauracji z panoramicznym widokiem na morze, nowoczesnych stref relaksu oraz sal konferencyjnych, co sprawia, że podróż przestaje być jedynie koniecznym etapem przemieszczania się, a staje się integralną częścią wypoczynku. Dla transportu ciężarowego kluczowa jest z kolei stabilność połączeń i duża linia ładunkowa, co gwarantuje płynność dostaw niezależnie od warunków pogodowych i sezonowych szczytów przewozowych.
Gdynia – Karlskrona czyli najpopularniejsza autostrada morska Stena Line
Połączenie promowe z Gdyni do Karlskrony, obsługiwane przez szwedzkiego giganta Stena Line, od trzech dekad pozostaje jedną z najbardziej stabilnych i popularnych linii na Bałtyku. Trasa ta, często nazywana morską autostradą, łączy serce Trójmiasta z malowniczym archipelagiem Blekinge. Karlskrona, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO, stanowi nie tylko ważny węzeł transportowy, ale również atrakcyjny cel turystyczny sam w sobie. Stena Line konsekwentnie inwestuje w tę linię, co zaowocowało wprowadzeniem w ostatnich latach gigantycznych jednostek klasy E-Flexer, takich jak Stena Estelle czy Stena Ebba, które zrewolucjonizowały standardy pojemności i ekologii na tym odcinku.
Dzięki wykorzystaniu tak dużych statków, trasa Gdynia – Karlskrona oferuje bezprecedensową liczbę miejsc dla samochodów osobowych i ciężarowych, co pozwala na utrzymanie konkurencyjnych cen biletów nawet w wysokim sezonie. Rejs trwa około dziewięciu i pół godziny, co pozwala pasażerom na pełną regenerację w komfortowych kabinach lub skorzystanie z bogatej oferty rozrywkowej na pokładzie. Systemy samoobsługowe przy odprawie oraz nowoczesne terminale w obu miastach skracają procedury przed rejsowe do minimum, co jest szczególnie istotne dla osób ceniących czas. Trasa ta jest również niezwykle ważna dla społeczności lokalnych, wspierając wymianę kulturalną i gospodarczą między Pomorzem a południowo-wschodnią Szwecją.
Charakterystyka techniczna nowoczesnych jednostek typu E-Flexer na Bałtyku
Wprowadzenie promów typu E-Flexer na trasę z Gdyni do Karlskrony stanowi istotny krok w stronę zrównoważonego transportu morskiego. Jednostki te mają długość blisko 240 metrów i mogą pomieścić na swoim pokładzie do 1200 pasażerów oraz dysponują linią ładunkową o długości ponad 3600 metrów. Ich unikalna konstrukcja pozwala na znaczną redukcję zużycia paliwa w stosunku do wielkości przewożonego ładunku, co przekłada się na mniejszy ślad węglowy przypadający na jedną ciężarówkę lub pasażera. Silniki tych promów są przystosowane do pracy na paliwach alternatywnych, co wpisuje się w rygorystyczne normy emisji obowiązujące na obszarze Morza Bałtyckiego, będącego częścią strefy SECA.
Innowacje techniczne na pokładach klasy E-Flexer obejmują nie tylko napęd, ale również inteligentne systemy zarządzania energią oraz zaawansowane układy stabilizacji, które minimalizują kołysanie statku nawet przy trudnych warunkach pogodowych. Wnętrza zostały zaprojektowane w duchu skandynawskiego minimalizmu, z naciskiem na funkcjonalność i dostęp do naturalnego światła. Pasażerowie mają do dyspozycji szeroki wybór kabin, od ekonomicznych po luksusowe apartamenty z balkonami, a także liczne punkty gastronomiczne i sklepy wolnocłowe. Takie podejście do technologii i designu sprawia, że Stena Line utrzymuje silną pozycję rynkową, a jej trasy promowe z Polski są postrzegane jako wzorcowe pod kątem jakości serwisu.
Gdańsk – Nynäshamn jako kluczowe połączenie ze stolicą Szwecji
Trasa łącząca Gdańsk z Nynäshamn jest najdłuższym regularnym połączeniem promowym z Polski, stanowiąc bezpośrednią bramę do Sztokholmu i środkowej części Szwecji. Obsługiwana przez markę PolSca (dawniej Polferries), linia ta cieszy się ogromnym uznaniem osób planujących podróż do stolicy Szwecji lub dalej na północ w stronę Laponii. Nynäshamn oddalone jest od Sztokholmu o zaledwie 60 kilometrów, co pozwala na szybki dojazd do serca szwedzkiej metropolii bezpośrednio po zjeździe z promu. Rejs na tej trasie trwa zazwyczaj około 18 godzin, co czyni go idealnym rozwiązaniem dla podróżnych preferujących nocne przeprawy z pełnym zapleczem hotelowym.
Jednostki operujące na tej linii, takie jak Nova Star czy promy nowej generacji wprowadzone w 2025 i 2026 roku, zostały przystosowane do długich rejsów pełnomorskich. Na pokładzie pasażerowie mogą korzystać z rozbudowanej oferty wellness, kin, a także restauracji serwujących dania kuchni polskiej i skandynawskiej. Dla wielu podróżnych rejs z Gdańska do Nynäshamn jest atrakcją samą w sobie, ze względu na malownicze przejście przez archipelag sztokholmski w końcowej fazie podróży. Z perspektywy logistycznej, trasa ta pozwala ominąć setki kilometrów dróg lądowych przez południową Szwecję, co generuje wymierne oszczędności czasu i paliwa dla przewoźników towarowych obsługujących region środkowej Skandynawii.
Nowa trasa Gdańsk – Karlshamn i jej wpływ na rynek przewozów w 2026 roku
Rok 2026 przyniósł długo oczekiwane uruchomienie nowej trasy promowej łączącej Gdańsk z Karlshamn. Decyzja o otwarciu tego połączenia przez PolSca Baltic Ferries była odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie rynku cargo oraz chęć odciążenia terminali w Gdyni i Świnoujściu. Karlshamn, położone w południowej Szwecji, posiada doskonałą infrastrukturę do obsługi dużych jednostek ro-pax i jest świetnie skomunikowane z siecią autostrad prowadzących w głąb kraju oraz w stronę Danii. Nowa trasa pozwala na dywersyfikację kierunków i oferuje alternatywę dla osób podróżujących z centralnej i wschodniej Polski, które dotychczas musiały korzystać wyłącznie z połączeń z Gdyni.
Inauguracja linii Gdańsk – Karlshamn została poprzedzona gruntowną modernizacją infrastruktury portowej w obu miastach. W Gdańsku wybudowano nowe stanowisko promowe z dedykowanym terminalem pasażerskim, natomiast w Karlshamn powiększono place manewrowe dla pojazdów ciężarowych. Rejs trwa około 13 godzin, a rozkład został ułożony w systemie wahadłowym, z wieczornymi wypłynięciami, co jest optymalne dla kierowców zawodowych ze względu na możliwość odbycia pełnego odpoczynku dobowego na statku. Wprowadzenie tej trasy znacząco zwiększyło elastyczność planowania transportu i wpłynęło na wzrost konkurencyjności polskich portów w regionie południowego Bałtyku.
Logistyka i ekologia na szlaku Świnoujście – Trelleborg
Połączenie Świnoujście – Trelleborg to trasa o charakterze wybitnie logistycznym, obsługiwana przez kilku operatorów, w tym TT-Line oraz nowo powstałą grupę PolSca. Trelleborg jest najbardziej wysuniętym na południe portem Szwecji i pełni funkcję głównego hubu dla transportu intermodalnego. Trasa ta charakteryzuje się ogromną dynamiką i częstotliwością rejsów, co pozwala na płynny przepływ towarów między Polską a Niemcami i Skandynawią. Rejs trwa od sześciu do ośmiu godzin, zależnie od wybranej jednostki i pory dnia, co sprawia, że jest to jedna z najkrótszych dróg morskich łączących oba kraje.
W kontekście ekologii trasa ta stała się poligonem doświadczalnym dla nowych technologii. Operatorzy tacy jak TT-Line wprowadzili tutaj promy typu Green Ship, napędzane skroplonym gazem ziemnym (LNG), które charakteryzują się niemal zerową emisją cząstek stałych. PolSca z kolei delegowała na ten szlak prom Jantar Unity, który łączy nowoczesny napęd z dużą wydajnością energetyczną. Dla pasażerów trasa do Trelleborga jest atrakcyjna ze względu na korzystne ceny biletów oraz możliwość szybkiego dotarcia do Malmö czy przez most nad Sundem do Kopenhagi. Dzięki wysokiej konkurencji standard usług na tym szlaku systematycznie rośnie, oferując nowoczesne kabiny, Wi-Fi na pełnym morzu oraz urozmaiconą ofertę gastronomiczną.
Rola napędów LNG i hybrydowych w modernizacji polskiej floty promowej
Transformacja energetyczna w żegludze promowej nie jest już tylko wizją przyszłości, ale realnym standardem obowiązującym w 2026 roku. Polscy armatorzy, działając pod egidą PolSca, zainwestowali miliardy złotych w budowę jednostek o napędzie dual-fuel, które mogą spalać zarówno tradycyjny olej napędowy, jak i ekologiczny gaz LNG. Wybór tego rozwiązania pozwala na drastyczne obniżenie emisji tlenków azotu i siarki, co ma kluczowe znaczenie dla ochrony delikatnego ekosystemu Morza Bałtyckiego. Nowe promy są również przygotowane do przyszłego zasilania biometanem oraz wodorem, co stanowi element długofalowej strategii dekarbonizacji transportu.
Kolejnym innowacyjnym krokiem jest wdrażanie napędów hybrydowych wyposażonych w potężne banki energii elektrycznej. Rozwiązanie to pozwala na bezemisyjne manewrowanie promem w obrębie portów oraz korzystanie z energii zmagazynowanej w akumulatorach podczas postoju przy nabrzeżu, co eliminuje hałas i spaliny w pobliżu centrów miast portowych. Takie jednostki, operujące głównie na trasach ze Świnoujścia do Ystad i Trelleborga, stanowią dowód na to, że polska myśl techniczna i stoczniowa, reprezentowana przez takie zakłady jak Gdańska Stocznia Remontowa, znajduje się w światowej czołówce. Ekologia staje się tym samym silnym argumentem sprzedażowym, przyciągając świadomych ekologicznie pasażerów i kontrahentów biznesowych.
Połączenie Świnoujście – Malmö i specyfika serwisu Finnlines
Trasa ze Świnoujścia do Malmö, obsługiwana przez fińskiego operatora Finnlines, stanowi unikalną ofertę na polskim rynku promowym. Specyfika tego połączenia wynika z modelu operacyjnego armatora, który kładzie duży nacisk na transport typu ro-ro i ro-pax, oferując jednocześnie pasażerom specyficzną, spokojniejszą atmosferę rejsu. Finnlines wykorzystuje na tym szlaku jednostki charakteryzujące się bardzo dużą ładownością, co czyni je kręgosłupem transportu towarowego między Polską a regionem Öresund. Rejs do Malmö trwa około dziewięciu godzin, a port docelowy znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie mostu łączącego Szwecję z Danią.
Dla pasażerów indywidualnych podróż z Finnlines to często wybór podyktowany chęcią uniknięcia tłumów typowych dla dużych promów wycieczkowych. Serwis na pokładzie jest solidny i konkretny, z wliczonymi w cenę biletu posiłkami w formie bufetu, co jest rzadkością u innych przewoźników. Malmö, jako trzecie co do wielkości miasto Szwecji, oferuje podróżnym bogatą ofertę kulturalną i architektoniczną, będąc jednocześnie doskonałym punktem startowym do eksploracji Skanii. Trasa ta zyskuje na znaczeniu szczególnie wśród osób podróżujących z własnymi kamperami i przyczepami kempingowymi, ze względu na przestronne pokłady samochodowe i łatwość manewrowania.
Bornholm jako cel turystyczny z portów w Kołobrzegu i Świnoujściu
Bornholm, nazywany Majorką Północy, od lat przyciąga polskich turystów swoją unikalną przyrodą, skalistym wybrzeżem i siecią doskonałych dróg rowerowych. Połączenia promowe na tę duńską wyspę mają charakter sezonowy i są realizowane głównie z portów w Kołobrzegu oraz Świnoujściu. Z Kołobrzegu na Bornholm, a konkretnie do portu w Nexø, kursują mniejsze jednostki pasażerskie, które pozwalają na jednodniowe wycieczki bez konieczności zabierania samochodu. Rejs trwa około czterech i pół godziny i jest jedną z najbardziej malowniczych tras krótkodystansowych dostępnych z polskiego wybrzeża.
Dla osób planujących dłuższy pobyt na wyspie z własnym środkiem transportu, dedykowane są połączenia ze Świnoujścia do Rønne, stolicy Bornholmu. Trasy te są obsługiwane przez nowoczesne katamarany lub mniejsze promy tradycyjne, które oferują wysoki komfort podróży przy stosunkowo krótkim czasie przeprawy. Bornholm jest idealnym kierunkiem dla miłośników aktywnego wypoczynku, ekologicznej żywności i rzemiosła artystycznego. Rozwój tych połączeń w ostatnich latach sprawił, że wyspa stała się niemal tak samo dostępna dla mieszkańców Pomorza Zachodniego, jak rodzime kurorty nadmorskie, co wpłynęło na wzrost popularności turystyki transgranicznej w tym regionie.
Świnoujście – Kopenhaga i integracja transportu promowego z lądowym
Choć nie istnieje obecnie bezpośrednie połączenie promowe łączące Świnoujście ze stolicą Danii dla dużych jednostek pasażerskich, trasa ta funkcjonuje w formie hybrydowej, ciesząc się ogromną popularnością. Operatorzy tacy jak PolSca oferują bilety łączone, które obejmują przeprawę promową do Ystad oraz przejazd przez most nad Sundem (Øresund Bridge) lub dedykowane połączenie autokarowe. Taki model podróży pozwala na dotarcie do centrum Kopenhagi w czasie poniżej dziesięciu godzin od wypłynięcia ze Świnoujścia, co stanowi realną konkurencję dla transportu lotniczego, biorąc pod uwagę brak limitów bagażowych i możliwość zabrania własnego samochodu.
Integracja biletowa i logistyczna sprawia, że podróżni postrzegają Kopenhagę jako naturalne przedłużenie trasy promowej z Polski. Jest to szczególnie istotne dla sektora biznesowego oraz turystów weekendowych, którzy chcą odwiedzić ogrody Tivoli czy pospacerować wzdłuż kanałów Nyhavn. System ten pokazuje, jak nowoczesne podejście do mobilności potrafi niwelować bariery geograficzne. W przyszłości planowane jest jeszcze ściślejsze powiązanie rozkładów promów z pociągami dużych prędkości w Szwecji i Danii, co jeszcze bardziej skróci czas podróży i uczyni tę trasę jedną z najbardziej efektywnych w skali całej Europy.
Bezpieczeństwo żeglugi i standardy ochrony środowiska SECA na Bałtyku
Bezpieczeństwo pasażerów i załóg jest absolutnym priorytetem we współczesnej żegludze promowej. Wszystkie jednostki operujące z polskich portów spełniają najbardziej rygorystyczne normy konwencji SOLAS oraz przechodzą regularne kontrole techniczne przeprowadzane przez klasyfikatorów takich jak Polski Rejestr Statków czy DNV. Nowoczesne systemy nawigacji radarowej, satelitarnej oraz automatycznej identyfikacji statków (AIS) pozwalają na precyzyjne monitorowanie ruchu na zatłoczonych szlakach Bałtyku, minimalizując ryzyko kolizji nawet w trudnych warunkach zimowych i przy gęstej mgle.
Równolegle z bezpieczeństwem technicznym, kluczową rolę odgrywają standardy ochrony środowiska, określone przez Międzynarodową Organizację Morską (IMO) w ramach strefy SECA (Sulphur Emission Control Area). Bałtyk jako obszar szczególnie wrażliwy podlega restrykcjom dotyczącym zawartości siarki w paliwach okrętowych, która nie może przekraczać poziomu 0,10%. Wymusiło to na armatorach instalację systemów oczyszczania spalin (scrubberów) lub przejście na paliwa gazowe i niskoemisyjne. Inwestycje te, choć kosztowne, są niezbędne dla zachowania czystości wód i powietrza w regionie nadbałtyckim, co bezpośrednio przekłada się na jakość życia mieszkańców miast portowych oraz zdrowie pasażerów korzystających z otwartych pokładów podczas rejsów.
Wpływ transportu promowego na rozwój gospodarczy regionu Pomorza
Rozkwit tras promowych z Polski ma bezpośrednie przełożenie na kondycję gospodarczą regionów nadmorskich, takich jak województwa zachodniopomorskie i pomorskie. Terminale promowe generują tysiące miejsc pracy nie tylko bezpośrednio w portach, ale również w sektorach powiązanych: spedycji, logistyce, serwisie technicznym jednostek oraz turystyce. Gdynia, Gdańsk i Świnoujście stały się potężnymi magnesami dla inwestycji zagranicznych, przyciągając firmy produkcyjne, które decydują się na lokalizację swoich zakładów w pobliżu węzłów promowych, aby skrócić łańcuchy dostaw do swoich skandynawskich odbiorców.
Turystyka promowa stymuluje z kolei rozwój bazy noclegowej i gastronomicznej w miastach portowych. Wielu pasażerów decyduje się na kilkudniowy postój w Trójmieście lub Świnoujściu przed lub po rejsie, co zasila lokalne budżety. Ponadto, regularne połączenia promowe ułatwiają wymianę handlową małym i średnim przedsiębiorstwom, które mogą eksportować swoje produkty do Szwecji czy Danii bez konieczności korzystania z pośrednictwa wielkich korporacji logistycznych. Stabilność i przewidywalność połączeń promowych buduje zaufanie biznesowe, co jest kluczowe dla dalszej integracji gospodarczej Polski z rynkami skandynawskimi w nadchodzących dekadach.
Przyszłość autonomicznych systemów nawigacyjnych w żegludze pasażerskiej
Patrząc w przyszłość poza rok 2026, widać wyraźnie, że kolejnym etapem rozwoju żeglugi promowej na Bałtyku będzie szerokie zastosowanie systemów autonomicznych i półautonomicznych. Pierwsze testy technologii zdalnego sterowania oraz systemów wspomagania decyzji opartych na sztucznej inteligencji już się odbywają na wybranych jednostkach cargo. W przypadku promów pasażerskich technologia ta będzie wdrażana etapami, zaczynając od automatyzacji procesów dokowania, co pozwoli na jeszcze większą precyzję i oszczędność paliwa. Inteligentne algorytmy będą w stanie optymalizować trasę rejsu w czasie rzeczywistym, biorąc pod uwagę prądy morskie, siłę wiatru i natężenie ruchu innych statków.
Docelowo automatyzacja ma na celu nie tylko redukcję kosztów operacyjnych, ale przede wszystkim wyeliminowanie błędów ludzkich, które są statystycznie najczęstszą przyczyną incydentów morskich. Pasażerowie przyszłości mogą spodziewać się jeszcze wyższego poziomu personalizacji usług dzięki integracji systemów pokładowych z aplikacjami mobilnymi, co umożliwi bezproblemowe poruszanie się po statku, zamawianie usług czy korzystanie z rozrywki cyfrowej. Choć tradycyjna rola kapitana i załogi pozostanie niezastąpiona w aspekcie nadzoru i opieki nad pasażerami, technologiczne wsparcie uczyni trasy promowe z Polski jednymi z najbezpieczniejszych i najbardziej innowacyjnych szlaków transportowych na świecie.